Johann Franz Hoffmann, Wizja św. Szymona Stocka, 1745
Strzegom, kościół parafialny pw. św. Piotra i św. Pawła
hof

Obraz Johanna Franza Hoffmanna Wizja św. Szymona Stocka w kościele parafialnym pw. św. Piotra i św. Pawła w Strzegomiu powstał ze wspólnej fundacji opata klasztoru Cystersów w Krzeszowie, Benedicta II Seidla (1734–1763) i cesarskiego szambelana, starosty wrocławskiego i właściciela sąsiedniego Luboradza, hrabiego Ottona Wenzla von Nostitz und Reineck. Autorstwo oraz datę wykonania dzieła potwierdza umieszczona w prawym dolnym rogu obrazu niewyraźna sygnatura: Joan. Fra. Hoffmann / Invenit & pinxit 1745. O krzeszowskiej fundacji obrazu mówi natomiast herb tamtejszego opactwa Cystersów z opackimi inicjałami: B A G (Benedictus Abbatus Grissoviensis) widniejący w dolnej partii dzieła.

Wielki (3,6 x 2,6 m) obraz Wizja św. Szymona Stocka ukazuje w centrum kompozycji świętego karmelitę klęczącego na stopniach ołtarza we wnętrzu kościoła klasztornego w Aylesfort. Św. Szymon Stock jest odziany w strój zakonny, a przed nim leży na brewiarzu lilia będąca symbolem czystości. Nad ołtarzem na tle otwartego nieba unosi się Maria z Dzieciątkiem w asyście zastępu aniołków, która przekazuje św. Szymonowi szkaplerz. W górnej części obrazu nad głową świętego unoszą się na obłoku aniołki, z których dwa podtrzymują banderolę z wypowiedzianymi przez Marię słowami: Ecce / signum salu / tis / Salus In Periculis. Kolejny z aniołków trzyma niewielki szkaplerz przeznaczony do noszenia na szyi. W dolnej lewej partii obrazu została przedstawiona para aniołków z kałamarzem i piórami podczas pisania karty tytułowej: Bulla Sabba. / tina. Tuż pod nimi, w zakratowanym oknie wykutym w schodach ołtarza ukazane zostały postaci potępionych w czyśćcu, które z nadzieją spoglądają w stronę cudownego objawienia. W tle św. Szymon został przedstawiony jeszcze raz jako pustelnik mieszkający w pniu dębu, z psem, który przynosił mu pożywienie.

Źródłem ukazanej w obrazie pierwszoplanowej sceny jest legendarne wydarzenie z nocy 15 na 16 VII 1251 roku. Św. Szymon, zaniepokojony przyszłymi losami zakonu, żywo modlił się o wsparcie do Matki Boskiej słowami: „Kwiecie Karmelu”, a Ona ukazała mu się w wizji i wręczyła karmelicie szkaplerz ze słowami: „To będzie przywilejem dla ciebie i innych karmelitów – kto w nim umrze, nie zazna ognia piekielnego. To znak zbawienia, znak opieki w niebezpieczeństwach, zastaw pokoju i wiecznego ze mną przymierza”. Wizja ta była interpretowana jako znak szczególnej opieki Marii nad zakonem karmelitów oraz obietnica zbawienia. Natomiast scena ukazana w tle nawiązuje do młodzieńczego okresu życia świętego sprzed wstąpienia do zakonu, kiedy to opuścił on dom rodzinny i udał się na pustkowie, by tam poświęcić się wyłącznie życiu duchowemu. Mieszkał wówczas w pniu starego dębu i stąd też zaczerpnięte zostało jego drugie imię: Szymon Pień (ang. stock – pień).
Obraz Wizja św. Szymona Stocka został wykonany prawdopodobnie jako główne płótno nowego ołtarza głównego w dawnym kościele klasztornym Karmelitów w Strzegomiu. Razem z tym dziełem powstał także drugi obraz Hoffmanna Matka Boska Szkaplerzna, który – wiszący obecnie także w strzegomskim kościele parafialnym – pełnił zapewne funkcję górnego przedstawienia nastawy.

s
Matka Boska Skaplerzna wraz z krypto-portretem Johana Franza Hoffmanna


Fundacja nowego ołtarza głównego karmelickiej świątyni była elementem ideologicznej ofensywy strzegomskich katolików zagrożonych wzrostem aktywności miejscowych protestantów w nowej sytuacji po zajęciu Śląska przez Prusy. W 1810 roku strzegomski klasztor Karmelitów został jednak zsekularyzowany, a barokowe wyposażenie kościelne sprzedane do katolickiego kościoła w Świebodzicach. Oba obrazy Hoffmanna o wielkich rozmiarach i mało uniwersalnej ikonografii pozostały jednak w Strzegomiu i zostały przekazane do miejscowego kościoła parafialnego.

Autorka noty: Aleksandra Górak

Skip Prawa autorskie!

Prawa autorskie!

Wszystkie materiały umieszczone dostępne są całkowicie bezpłatnie lecz objęte są wszystkimi prawami autorskimi.
CREATIVE COMMONS 3.0 BY-NC



Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Strona programu www.pozytek.gov.pl.
You are currently using guest access (Login)
Drogi Baroku