MODUŁOWY PRZEWODNIK PO SZLAKACH KULTUROWYCH


BAZAOTWARTYCHZASOBÓW
ARTYŚCI ///DZIEŁA /// AKTYWIZACJA ///ROZWÓJ LOKALNY


   SZUKAJ   

    MATERIAŁY DODATKOWE

Johann Jacob Eybelwieser (Eybelwisser, Eibelwieser)


Kryptoportret Johanna Jacoba Eybelwiesera (św Łukasz - fragment obrazu z Tyńca nad Ślężą)

Johann Jacob Eybelwieser urodził się około 1667 roku w Wiedniu, skąd przed końcem 1679 roku wraz z rodziną przywędrował do Wrocławia. Jak można przypuszczać, w pracowni swojego ojca, Hansa Jacoba Eybelwiesera, artysty-malarza wykształconego w środowisku wiedeńskim, młody Johann Jacob pobierał pierwsze nauki malarskiego fachu. W 1698 roku otrzymał we Wrocławiu tytuł mistrza cechowego po zaprezentowaniu obrazu Ukrzyżowanie Chrystusa – jego pierwszego wzmiankowanego w źródłach, nie zachowanego dzieła malarskiego. W tym samym roku wszedł również w związek małżeński z Anną Elisabeth Lehmann, wdową po malarzu-miniaturzyście, Bernhardzie Josephie Lehmannie z Pragi, a rok później 7 III uzyskał prawa miejskie Wrocławia.

Kluczowa dla zawodowej kariery Eybelwiesera była jego współpraca z Michaelem Willmannem i jego artystycznymi sukcesorami, która w znaczący sposób wpłynęła na ukształtowanie się charakteru malarstwa wrocławskiego artysty. Współpraca ta rozpoczęła się najprawdopodobniej już po uzyskaniu przez Eybelwiesera tytułu mistrza cechowego i obejmowała współudział wrocławskiego malarza jako warsztatowego pomocnika w realizacjach artystycznych lubiąskiej pracowni na początku XVIII wieku, m. in. w kościele Cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim, gdzie Eybelwieser wykonał obraz Św. Maria Magdalena (1711, niezachowany). W tym czasie Eybelwieser nie tylko skopiował wiele z przechowywanych w warsztacie Willmanna rysunkowych i graficznych wzorców, czego znakomitym świadectwem jest zachowany w zbiorach Kupferstichkabinett w Berlinie pokaźny zespół warsztatowych rysunków wrocławskiego artysty, lecz także poznał szkicową manierę malarską lubiąskiego mistrza. W efekcie Eybelwieser na tyle wystarczająco przyswoił sobie willmannizującą stylistykę malarską oraz willmannowskie wzory kompozycyjne, że jego własne obrazy, a zwłaszcza płótna o religijnej tematyce, upodobniły się do powszechnie podziwianych i poszukiwanych prac „śląskiego Apellesa”.

Eybelwieser był jednym z najbardziej wszechstronnych wrocławskich malarzy. Głównym polem jego działalności były obrazy olejne na płótnie o religijnej tematyce, malowane na ogół jako dzieła ołtarzowe oraz dekoracje wnętrz kościelnych (m. in. Świdnica, Krzelków, Gorzanów, Javorník. Lwówek Śląski). Eybelweiser zasłynął także jako znakomity portrecista, autor, niestety, tylko w części zachowanych wizerunków różnego rodzaju (Gajków, Wrocław, konwent Bonifratrów). Mimo iż wrocławski mistrz specjalizował się w technice olejnej, to jednak nie sprawiały mu większej trudności także malowidła freskowe, o czym dzisiaj świadczą trzy dekoracje ścienne jego autorstwa (Lądek Zdrój, Wrocław, kaplica pw. bł. Czesława, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich). Eybelwieser był także znakomitym rysownikiem, pracującym nie tylko na potrzeby swojego malarskiego warsztatu (rysunkowe wzorce, szkice, projekty), lecz także dla profesjonalnych grafików jako autor rysunkowych projektów miedziorytów o religijnej i świeckiej tematyce.

Choć Eybelwieser przez całe swoje życie mieszkał i pracował we Wrocławiu, to jednak jego obrazy malowane były do kościołów i klasztorów w całej śląskiej prowincji, a także w sąsiednim hrabstwie kłodzkim. Głównymi zleceniodawcami artysty byli przedstawiciele Kościoła katolickiego, wśród których prym wiedli śląscy jezuici oraz przede wszystkim krzyżowcy z czerwoną gwiazdą, dla których artysta wykonał swoje najliczniejsze i najważniejsze prace: częściowo zniszczoną dekorację freskową sali letniej prałatury wrocławskiego klasztoru (obecnie Zakład Narodowy im. Ossolińskich), cykl portretów wrocławskich mistrzów (Gajków, Wrocław, konwent Bonifratrów) oraz obrazy ołtarzowe do kościołów patronackich i innych śląskich komend (Krzelków, Dobrzykowice, Owczary, Oleśnica Mała). Eybelwieser pracował także dla fundatorów z kręgu wrocławskiego biskupa (Javorník, Naborów), a także dla przedstawicieli prohababurskiej arystokracji, jak hrabia Konrad von Sternberg (Lądek Zdrój), czy hrabia Johann Friedrich von Herberstein (Gorzanów). Co ważne, jako wrocławski mistrz cechowy Eybelwieser obsługiwał jednocześnie wrocławskich protestantów: malował portrety przedstawicieli luterańskiej elity i duchowieństwa miejskiego, a także projektował grafiki dla protestanckich kościołów Wrocławia. Ogromna liczba realizowanych zamówień sprawiła, iż poziom artystyczny jego malarskich prac jest nierówny, a wiele dzieł zostało wykonanych przy dużym udziale warsztatowych pomocników. Wiadomo, że w latach 1739–1744 Eybelwieser miał swojej pracowni ucznia, Franza Stantzela. Karierę wrocławskiego mistrza przerwała jego śmierć 4 I 1744 roku we Wrocławiu.

Nie ulega wątpliwości, iż Eybelweiser był jednym z najważniejszych i najbardziej płodnych naśladowców Willmanna na terenie Śląska. Wrocławski mistrz powielał nie tylko malarską formułę dzieł „śląskiego Apellesa”, lecz także jego model współpracy z zakonnymi zleceniodawcami, w tym wypadku krzyżowcami z czerwoną gwiazdą. Operując ze stolicy Śląska, Wrocławia, Eybelwieser stanowił nawet konkurencję dla lubiąskiego warsztatu malarskiego, a po zaprzestaniu jego działalności (przed 1724) stał się głównym producentem willmannizujących obrazów z powodzeniem zaspokajając wciąż duże zapotrzebowanie na ten typ malarstwa. Co więcej, chroniony przez prawo cechowe miasta Wrocławia Eybelweiser zdominował ówczesne wrocławskie malarstwo portretowe. Te niewątpliwe menadżerskie zdolności malarza nie szły jednak w parze z talentem. Choć Eybelweiser przyswoił sobie malarską stylistykę dzieł Willmanna, to jednak nawet jego najlepsze własne prace daleko odstają pod względem artystycznym od dzieł lubiąskiego mistrza. Wystarczyło to jednak w zupełności by za życia osiągnąć komercyjny sukces a u potomnych zasłużyć na miano najważniejszego wrocławskiego malarza cechowego 1 połowy XVIII wieku.

Najważniejsze obrazy Johanna Jacoba Eybelwiesera:

Dobrzykowice Wrocławskie, kościół filialny pw. Narodzenia NMP
Narodzenie NMP, ołtarz główny

Domaniów, kościół parafialny pw. Nawiedzenia NMP
Nawiedzenie NMP, ołtarz główny

Gajków, plebania
Portret mistrza wrocławskich krzyżowców Ignaza Magneta, 1719

Gorzanów, kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny
Bóg Ojciec, Św. Józef z Dzieciątkiem oraz Św. Anna Samotrzecia, Drzewo Genealogiczne Chrystusa, 1714, dwa ołtarze boczne

Javorník, kościół cmentarny
Droga Krzyżowa, 1730, cykl czternastu obrazów

Jelenia Góra-Cieplice Zdrój, kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela
Trójca Święta, Św. Anna nauczająca Marię, 1731, ołtarz boczny

Krzelków, kościół parafialny pw. św. Jadwigi
Odnalezienie Krzyża Świętego przez cesarzową Helenę, 1730, ołtarz główny

Lądek Zdrój, kaplica pw. św. Jerzego
Pokonanie smoka, Wizja św. Jerzego w więzieniu, Św. Jerzy przed namiestnikiem Dacjanem, Męczeństwo i śmierć św. Jerzego, Święta Trójca, 1720, dekoracja freskowa

Lwówek Śląski, kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
Wniebowzięcie i Koronacja NMP, 1741, obraz ołtarzowy

Naborów, kościół filialny pw. św. Anny
Maria, św. Anna i Zachariasz, 1720, ołtarz główny

Oleśnica Mała, kościół filialny pw. św. Wawrzyńca
Wniebowzięcie NMP z widokiem Oleśnicy Małej, Św. Wawrzyniec, 1707, ołtarz główny
Trójca Stworzona (Pocałunek Marii ze sceną Zaślubin św. Józefa z Bogiem Ojcem), Św. Jan Chrzciciel, 1707, ołtarz boczny

Świdnica, kościół katedralny pw. św. Stanisława i św. Wacława
Chrystus, Matka Boska, Św. Ignacy Loyola, Św. Franciszek Ksawery i Św. Franciszek Borgia, około 1700, zespół czterech owalnych obrazów

Owczary, kościół parafialny pw. św. Marcina
Wniebowzięcie NMP, ołtarz główny

Płuczki Górne, kościół filialny pw. św. Bartłomieja
Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny, 1728, ołtarz główny

Tyniec nad Ślężą, kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła
Św. Marek, Św. Łukasz, Św. Jan Ewangelista, 1721, trzy obrazy z cyklu

Wrocław, Muzeum Archidiecezjalne
Św. Trójca, epitafium Martina Geiera

Wrocław, Muzeum Narodowe
Św. Juliana, 1710, obraz ołtarzowy

Wrocław, Muzeum Miejskie (ratusz)
Portret księcia Henryka Pobożnego, Portret księżnej Anny Czeskiej, 1723, zespół dwóch obrazów

Wrocław, konwent Bonifratrów
Portrety mistrzów wrocławskich krzyżowców (m. in. Michaela Fibigera, 1712, Daniela Schlechta, 1739), kilkanaście obrazów z cyklu
Św. Wacław, Św. Jan Boży, 1732, dwa obrazy ołtarzowe

Wrocław, kościół parafialny pw. św. Wojciecha
Dwunastu Apostołów, 1726, dekoracja freskowa pendentywów sklepienia kaplica pw. bł. Czesława

Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich
dekoracja freskowa wnętrza sali letniej prałatury, 1715

Zachowice, kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP
Matka Boska Passawska, 1735

Autorka noty: Kamila Sienkowska

Tytuł: Johann Jacob Eybelwieser (Eybelwisser, Eibelwieser)
Opis:
Licencja: CC BY-NC 3.0

Autor(rzy):
Konsultacja naukowa
Recenzja :

Wydawca:

Fundacja Edukacja dla Demokracji

Materiały udostępniane za pomocą Serwisu można wykorzystywać zgodnie z licencjami Creative Commons
Uznanie autorstwa- 3.0 Polska
Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne 3.0 Polska (CC BY-NC 3.0 PL)
Odpowiednie licencje zostały oznaczone na poszczególnych stronach.